آزار عاطفی، دلزدگی زناشویی و بخشودگی زناشویی

اثربخشیدرمان مبتنی بر پذیرشو تعهد بر آزار عاطفی،دلزدگیزناشوییو بخشودگیزناشوییزوجینمتعارض
1–معصومه پور صادق2–وحید رنگی3–وحیده دهقانی
1–دانش آموخته کارشناسی ارشد، روانشناسی بالینی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحدیزد، گروه علوم تربیتی، یزد، ایران
2–دانش آموخته کارشناسی ارشد مشاوره خانواده، دانشگاه سراسری اصفهان، گروه علوم تربیتی، اصفهان، ایران
3–دانش آموخته کارشناسی ارشد،مشاوره و راهنمایی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحدیزد، گروه علوم تربیتی، یزد، ایران
Masoume.porsadegh@gmail.com
Vahid.rangi@yahoo.com
V-46d@yahoo.com
چکیده
هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر آزار عاطفی، دلزدگی زناشویی و بخشودگی زناشویی زوجین
متعارض بود. روش پژوهش از نوع نیمه آزمایشی و با استفاده از طرحپیشآزمون–پسآزمونبا گروه کنترل انجام شده است. جامعه
آماری این پژوهش کلیه زوجین مراجعه کننده به مرکز مشاوره شکوفا در شهر تهران در سال۷۹–۶۹۷۱بود. از میان جامعه آماری به
روش نمونه گیری هدفمند و براساس نمراتپرسشنامههایآزار عاطفی (براهیمی،۶۹۳۹)، پرسشنامه دلزدگی زناشویی (پاینز،۶۷۷۱)
و پرسشنامه سنجش بخشودگی (پولارد و همکاران،۶۷۷۳)وملاکهایورود و خروج،۰۲زوج متعارض انتخاب شد که این۰۲زوج
به طورًکاملاتصادفی به دو گروه۶۲زوجی آزمایش و کنترل تقسیم شدند که گروه آزمایش درمان پذیرش و تعهد را دریافت کرد و
گروه کنترل هیچ درمانی دریافت نکرد. همچنین برایتجزیهوتحلیلدادههااز تحلیل کوواریانس و برای تسریع در نتایج حاصله از
نرمافزارSPSS۰۰استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد به طور معناداری باعث کاهش آزار
عاطفی، دلزدگی زناشویی و افزایش بخشودگی زناشویی زوجین متعارضمیشود،بهعبارتدیگرآزار عاطفی و دلزدگی زناشویی
زوجین متعارضی که در گروه آزمایش بودند، نسبت به گروه کنترل به طور معناداری کاهش و بخشودگی زناشویی آنان افزایش یافته
است.
واژگان کلیدی:درمان مبتنیبر پذیرش و تعهد،آزار عاطفی،دلزدگی زناشویی،بخشودگی زناشویی،زوجین متعارض.

1.مقدمه
ازدواج به عنوانمهمترینوعالیترینرسم اجتماعی، برای دستیابی به نیازهای عاطفی و امنیتی افرادبزرگسالهمواره مورد تأیید
بوده است. آنچه در ازدواج مهم است رضایت از ازدواج و سازگاری زناشوییمیباشد(اینگل،۰۲۶۶). سازگاری زناشویی فرایندی است
که در طول زندگیزوجهابه وجودمیآیدو بهویژگیهایروابط زناشویی هماهنگ و داشتن عملکرد خوب در ازدواج اشاره دارد
(هیسو همکاران،۰۲۶۲). مسائلبه وجودآمده در زندگی زناشویی با گذر زمان همچونلایههاییبر روی هم قرارمیگیرندو تا
جایی ادامه پیدامیکندکه زن با شوهر از زندگی زناشویی اظهار نارضایتی (کلامی وغیرکلامی)میکندتا جایی که ادامه این
ناسازگاریهاو تعارضات به طلاقمیانجامد(ویلموت و هاکر،۰۲۶۰)از طرفی نتایج تحقیقات مختلفنشانمیدهدعوامل متعددی
موجب افزایش آشفتگی زناشویی و کاهش سازگاری زناشوییمیشودکه از جمله این عوامل، وجود آزار و خشونت بین زوجین
(ترایمل،۰۲۶۶)، دلزدگی زناشویی (عباسی و کرمی،۶۹۷۹) و کاهش بخشودگی زناشویی (آقایی،۶۹۷۱) استبخشودگی یکی از
متغیرهایی است کهمیتوانددرموقعیتهایتعارض برانگیز بین فردی، برخلافلجاجتوانتقامجویی، موجبکنشهاو رفتارهای
مثبت شود (ماکاسکیل،۰۲۶۶) ومیتواندموجب کاهش عوارض آزار عاطفی (ترایمل،۰۲۶۶) و دلزدگی زناشویی در زوجینگردد.
براساسبررسیهایفیتز گیبونز (۰۲۲۲؛ به نقل ازحمید، کوچکی وحیاتبخشملایری،۶۹۷۶) افرادهمانگونهکهبهتدریج
بخشیدن رامیآموزندبه همان ترتیبمیآموزندکه خشم خود را هنگام تعارض، بهشیوههاییمناسبترابراز کنند. فینچام، بیچ و
داویلا (۰۲۲۷) نشاندادهاندزنانی که در عامل بخشودگی نمره بالاییداشتهاند، همسرانآنهامیزانتعارضهایزناشویی کمتری را
گزارشکردهاند.
از سوی دیگر افزایش آمار تعارضات زناشویی و جمعیت زوجین متقاضی طلاق و نیز کاهش یافتن سن طلاق (زارعیمحمودآبادی،
احمدی، فاتحی زاده، بهرامی و اعتمادی،۶۹۷۶)، مشاوران و روانشناسان را بر آن داشتهاست تا ازرویکردهای مختلف برای کاهش
مشکلات زناشویی و اصلاحسازههایزمینهسازطلاق استفاده کنند. لازم به ذکر استپژوهشهایپیشین تأثیر آموزش مفاهیم رویکرد
عقلانی–هیجانی–رفتاری بر بهبود ارتباطات و کاهش دلزدگی زناشویی (مهدویان فرد، سپهری شاملو و کیمیایی،۶۹۷۶)، تأثیر
زوجدرمانیمعنوی بر کاهش آزار عاطفی (کارگر، کیمیایی و مشهدی،۶۹۷۹)، تأثیر درمان هیجان محور وراهحلبه بهبودمؤلفههای
صمیمیت، بخشودگی و سازگاری زوجین (حسینی،شفیعآبادیو دلاور،۶۹۷۲) را تأییدکردهاند. بر این اساس با توجه به این اهمیت و
تأثیرآزار عاطفی، دلزدگی زناشویی و بخشودگی زناشویی بر سلامت زندگی زناشویی و لزوم مداخله در این زمینه، محقق در این
پژوهش درصد پاسخگویی بهسؤالزیر آمده است:
آیا درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر آزار عاطفی، دلزدگی زناشویی و بخشودگی زناشویی زوجین متعارضمؤثراست؟